Ethereum’un Fusaka Yükseltmesi Aralık’ta Ana Ağa Geliyor
Ethereum geliştiricileri, Fusaka yükseltmesinin Holesky testnet’inde 1 Ekim’de başlayan kapsamlı denemelerin ardından 3 Aralık 2025’te ana ağda devreye alınacağını doğruladı.
Yaklaşık 11-12 Ethereum İyileştirme Önerisi (EIP) içeren büyük hard fork, kullanıcıya doğrudan yeni özellikler sunmaktan ziyade ölçeklenebilirlik, node verimliliği ve veri kullanılabilirliğini artırmayı amaçlıyor.
Araştırmacı Christine Kim, yükseltmenin kademeli bir “Blob Parametresi Yalnızca” (BPO) süreciyle blob kapasitesini genişleteceğini aktardı.
İlk aşamada mevcut 6/9 hedef ve maksimum blob limitleri korunacak. Bir hafta içinde yapılacak ilk BPO çatalı, bu kapasiteyi 10/15 blob’a yükseltecek. İkinci çatal ise sınırları 14/21’e çıkararak toplam kapasitenin iki hafta içinde iki katından fazla artmasını sağlayacak.
Ethereum’un Stratejik Altyapı Yenilemesi Başlıyor
Fusaka yükseltmesi, kullanıcıya yönelik doğrudan yeni özellikler yerine arka uç protokol iyileştirmelerine odaklanarak Ethereum’u daha hızlı ve daha az kaynak tüketen bir yapıya kavuşturmayı hedefliyor.
Güncellemenin en dikkat çeken adımlarından biri, EIP-7594 kapsamında hayata geçirilen PeerDAS uygulaması. Bu yöntem sayesinde doğrulayıcı düğümler tüm veri kümelerini indirmek yerine yalnızca küçük parçaları örnekleyerek doğrulama yapabilecek. Böylece hem bant genişliği hem de depolama gereksinimleri azalırken, Katman 2 toplama çözümlerinin ölçeklenebilirliği önemli ölçüde artacak.
Yükseltme aynı zamanda ağın kapasitesini artıracak köklü değişiklikler de getiriyor. Mevcut 30 milyonluk gaz limiti 45 milyona çıkarılacak; daha ileri aşamalarda ise EIP-7935 ile bu sınırın 150 milyona kadar yükseltilmesi masada. EIP-9698 ise önümüzdeki iki yıl içinde gaz sınırının 100 kat artırılmasıyla saniyede 2.000 işleme ulaşmayı hedefleyen daha geniş ölçeklenebilirlik planlarının bir parçası.
Fusaka kapsamında daha önce planlanan EVM Nesne Biçimi yeniden tasarımı ise karmaşıklığı azaltmak adına iptal edildi. Bunun yerine yükseltme, EIP-7918 ile blob işlemlerine sınırlı taban ücretler getirerek veri yoğun uygulamalarda daha öngörülebilir işlem maliyetleri sunacak.
Geliştirilen spam direnci ve güvenlik önlemleri de ağın dayanıklılığını artırırken, Ethereum’u olası ölçeklenebilirlik darboğazlarına ve saldırılara karşı daha dirençli hale getirecek.
Teknik Uygulama ve Test Takvimi Netleşti
Fusaka yükseltmesi, ana ağ dağıtımından önce Ethereum test ağlarında muhafazakâr ve aşamalı bir plan izliyor. Holesky 1 Ekim’de, Sepolia 14 Ekim’de ve Hoodi 28 Ekim’de güncellemeyi alacak. Her test ağı, blob kapasite genişletme mekanizmasını doğrulamak için tam BPO çatallanma dizisini uygulayacak.
BPO çatallanmaları, ayrı sert çatallar gerektirmek yerine önceden belirlenmiş dönemlere göre otomatik olarak etkinleşecek. Ana ağda ilk BPO çatalı 17 Aralık’ta devreye girerek kapasiteyi 10/15 blob’a çıkaracak. İkinci çatal ise 7 Ocak 2026’da gerçekleşecek ve sınırları 14/21’e yükselterek nihai kapasiteyi sağlayacak.
Node operatörleri için kritik tarihler de açıklandı. Holesky sürüm son tarihi 25 Eylül olarak belirlenirken, ana ağ hazırlıkları için 3 Kasım’a kadar süre tanındı. Geliştiriciler, bu kademeli yaklaşımın hem altyapı sağlayıcılarına hazırlık zamanı sunduğunu hem de kapsamlı test imkânı sağladığını vurguluyor.
PeerDAS uygulamasıyla node kaynak gereksinimleri azalırken, daha küçük operatörler için katılım kolaylaşıyor ve ağın merkeziyetsizliği güçleniyor. Ayrıca, Katman 2 çözümlerinin büyümesi için kritik öneme sahip veri kullanılabilirliği örneklemesi daha verimli hale geliyor.
Artırılmış gas limitleriyle birleştiğinde bu iyileştirmeler, Ethereum’un daha yüksek işlem hacimlerini güvenlikten ödün vermeden kaldırabilmesini hedefliyor.
Ethereum’da Ölçeklenebilirlik Tartışmaları ve Fusaka’nın Rolü
Fusaka yükseltmesi, Katman 2 parçalanma stratejilerine yöneltilen eleştiriler ışığında Ethereum’un taban katmanındaki ölçeklenebilirlik baskılarını hafifletmeyi hedefliyor.
Eleştirmenler, toplamalara aşırı bağımlılığın sınırlı birlikte çalışabilirliğe sahip izole zincirler yarattığını ve kullanıcı deneyimini zorlaştırdığını öne sürüyor.
Altyapı iyileştirmelerine odaklanan Fusaka, Katman 2 büyümesini desteklerken aynı zamanda temel katman kapasitesini artırmayı amaçlıyor. Son dönemdeki doğrulayıcı kuyrukları tartışması, ağın ölçeklenebilirlik sorunlarını gözler önüne seriyor.
Cryptonews’in aktardığına göre, şu anda 2 milyondan fazla ETH çıkış kuyruklarında 43 güne varan gecikmelerle beklerken, giriş talepleri yalnızca yedi günde işlenebiliyor. Vitalik Buterin ise bu gecikmelerin güvenlik açısından gerekli olduğunu savunarak, doğrulayıcı taahhütlerini “terhiste sürtünme”ye benzetti.
Kurumsal ilgi de hızla artıyor. VanEck, Katman 2 ağlarının altı yıl içinde 1 trilyon dolarlık piyasa değerine ulaşabileceğini öngörüyor. Fusaka’nın veri kullanılabilirliğine ve düğüm verimliliğine getirdiği yenilikler, Ethereum’un zincirler arası birlikte çalışabilirliğe doğru evrimini destekliyor.
Yükseltme, Coinbase Payments’ın temel katkı sağlayıcı olarak katıldığı Open Intents Framework gibi girişimlerle de örtüşüyor. Bu çerçevenin başarıya ulaşması halinde, zincirler arası dolandırıcılık ve kayıplarda görülen 21 milyar dolarlık artışın önüne geçilmesi hedefleniyor.
Ethereum’un güvenlik ve merkeziyetsizlik ilkelerinden taviz vermeden parçalanmış çok zincirli deneyimi birleştirmesi, Fusaka yükseltmesinin sağlayacağı en kritik katkı olarak öne çıkıyor.
En İyi Bitcoin ve Kripto Cüzdanı
Daha Fazla Makale
in numbers
