{"id":113174,"date":"2023-10-28T13:41:33","date_gmt":"2023-10-28T13:41:33","guid":{"rendered":"https:\/\/cryptonews.com\/tr\/?p=113174"},"modified":"2025-08-01T09:40:48","modified_gmt":"2025-08-01T09:40:48","slug":"cumhuriyetin-2-yuzyili","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cryptonews.com\/tr\/exclusives\/cumhuriyetin-2-yuzyili\/","title":{"rendered":"Cumhuriyetin 2. Y\u00fczy\u0131l\u0131"},"content":{"rendered":"

Bu b\u00fcy\u00fck g\u00fcn\u00fc, Atam\u0131z\u0131n bizlere g\u00f6sterdi\u011fi yolda, onun a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 ufukta, onun verdi\u011fi ilhamla kutluyor; Cumhuriyetimizin 100. y\u0131l\u0131nda Gazi Mustafa Kemal Atat\u00fcrk’\u00fc, silah arkada\u015flar\u0131n\u0131 ve bu topraklar i\u00e7in can\u0131n\u0131 feda eden t\u00fcm \u015fehitlerimizi minnet, \u015f\u00fckran ve rahmetle an\u0131yoruz.<\/em><\/strong><\/p>

\"\"
G\u00f6rsel CryptoNews taraf\u0131ndan AI kullan\u0131larak olu\u015fturulmu\u015ftur.<\/figcaption><\/figure>

Yakla\u015f\u0131k 300 y\u0131l kadar \u00f6nce b\u00fcy\u00fck bir \u00fcretim bi\u00e7imi de\u011fi\u015fimi ya\u015fad\u0131k. \u2018Feodal Ekonomi\u2019 yerini \u2018Para ve Sanayi Ekonomisi\u2019ne b\u0131rakt\u0131. Hayat, topra\u011fa ba\u011fl\u0131 k\u00f6yl\u00fcl\u00fck \u00fczerine bina edilmi\u015f feodal sosyal ili\u015fkilerden, fabrikalarda \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7iler temelinde olu\u015fan, parasal toplumsal yap\u0131lanmaya ge\u00e7ti. Ya\u015fanan bu tarihi de\u011fi\u015fime \u2018Sanayi Devrimi\u2019 ad\u0131 verilir. \u0130ngiltere\u2019de ortaya \u00e7\u0131kan sanayile\u015fme, \u00f6nce Avrupa\u2019ya, oradan ABD\u2019ye ve 20. Y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131nda Japonya ve Sovyet Rusya\u2019ya yay\u0131ld\u0131.<\/p>

Biz ise T\u00fcrkiye olarak Sanayi Devrimi\u2019ni ka\u00e7\u0131rd\u0131k. Ne kadar basit bir c\u00fcmle de\u011fil mi? Oysa end\u00fcstrile\u015fmeyi \u0131skalamak 100 y\u0131llarca s\u00fcren b\u00fcy\u00fck felaketlere yol a\u00e7t\u0131. Cihan imparatorlu\u011fu Osmanl\u0131 y\u0131k\u0131ld\u0131. Milyonlarca insan\u0131m\u0131z sava\u015flarda ve soyk\u0131r\u0131mlarda \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Kendine has eski medeniyetimiz \u00e7\u00f6kt\u00fc. Bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z tamamen durdu. Neredeyse ana vatan\u0131 tamamen kaybediyorduk.<\/p>

Cumhuriyet i\u015fte bu yok olma tehdidine kar\u015f\u0131 verilmi\u015f bir tepki, bir yeniden dirili\u015f hareketiydi. T\u00fcrkiye<\/a>\u2019yi \u2018\u00c7a\u011fda\u015f Uygarl\u0131k Seviyesine \u00c7\u0131karma\u2019y\u0131 ama\u00e7l\u0131yordu. \u2018\u00c7a\u011fda\u015f Uygarl\u0131k\u2019 100 y\u0131l \u00f6nce Cumhuriyet kuruldu\u011funda \u2018Sanayi Uygarl\u0131\u011f\u0131\u2019yd\u0131. Ba\u015fta Mustafa Kemal Atat\u00fcrk olmak \u00fczere Cumhuriyet kadrolar\u0131, sanayile\u015fme i\u00e7in zemini haz\u0131r hale getirecek bir s\u00fcr\u00fc reform ve devrim ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Ayr\u0131ca modernle\u015fmenin temelini olu\u015fturacak kurumlar olu\u015fturuldu. Asl\u0131nda halk, pek az\u0131 hari\u00e7, reformlar\u0131n ve yeni kurumlar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funu benimsedi. Ancak buna ra\u011fmen istenilen d\u00fczeyde bir sanayile\u015fme hala ger\u00e7ekle\u015fmedi.<\/p>

Normalde bir \u00fclke 30-40 y\u0131l i\u00e7inde end\u00fcstrile\u015febilir ve sanayi \u00fcretimini b\u00fcy\u00fck boyutlara ula\u015ft\u0131rabilir. Bizde ise emperyalizmin d\u0131\u015f m\u00fcdahaleleri, insanlar\u0131m\u0131z\u0131n kurall\u0131 ya\u015fama pek yatk\u0131n olmayan do\u011fas\u0131, baz\u0131 y\u00f6neticilerin basiretsizli\u011fi vb fakt\u00f6rler nedeni ile \u2018Sanayi Devrimi<\/a>\u2019 Cumhuriyetimizin 100. y\u0131l\u0131n\u0131 kutlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fu g\u00fcnlerde hala tamamlanabilmi\u015f de\u011fil.<\/p>

Cumhuriyetin erken y\u0131llar\u0131nda ba\u015flat\u0131lan ilk fabrikala\u015fma ata\u011f\u0131, \u00f6nce 1929 B\u00fcy\u00fck Buhran\u0131, sonra da 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019na tak\u0131ld\u0131. Bu olaylar tarihe en a\u011f\u0131r ekonomik kriz ve en b\u00fcy\u00fck sava\u015f olarak ge\u00e7ecekti. Sava\u015ftan galip \u00e7\u0131kan Sovyet Rusya \u00fclkemizden toprak talebinde bulununca bu defa Cumhuriyetin daha yeni kurtulmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 emperyalist kontrol tekrar kendini g\u00f6sterdi. 1940\u2019lar\u0131n Sonu 50\u2019lerin ba\u015f\u0131nda hemen her g\u00f6r\u00fc\u015ften \u00f6nemli y\u00f6netici ve siyaset\u00e7iler gizli ya da a\u00e7\u0131k \u015fekilde Amerikan himayesini benimsedi. ABD\u2019nin T\u00fcrkiye gibi \u00fclkeler i\u00e7in bi\u00e7ti\u011fi rol ise end\u00fcstrile\u015fme de\u011fil tar\u0131msal \u00fcretimde kalmakt\u0131. \u0130nsan\u0131m\u0131z da Osmanl\u0131\u2019da ilk sanayi denemelerinin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok eski tarihlerden bu yana s\u0131k\u0131 kurallara ve a\u011f\u0131r \u00e7al\u0131\u015fmaya dayal\u0131 fabrika ya\u015fam\u0131 yerine, k\u00fc\u00e7\u00fck boyutlarda tar\u0131mla veya esnafl\u0131kla u\u011fra\u015fmay\u0131 tercih ediyordu.<\/p>

B\u00f6ylece 10 y\u0131llar geldi ge\u00e7ti. Biz oyalan\u0131rken Tayvan ve G\u00fcney Kore<\/a> gibi T\u00fcrkiye\u2019den \u00e7ok sonra yola \u00e7\u0131kan baz\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck \u00fclkeler dahi sanayile\u015fmeyi ba\u015fard\u0131. \u015eimdi \u00c7in, Meksika, Polonya ve Hindistan gibi hem toprak hem de n\u00fcfus olarak \u00e7ok \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck olan \u00fclkeler end\u00fcstrile\u015fme alan\u0131nda h\u0131zla ilerliyor. Hatta \u00c7in art\u0131k d\u00fcnyan\u0131n s\u0131nai \u00fcretim merkezi haline geldi.<\/p>

\u00d6te yandan, end\u00fcstrile\u015fmeyi ve demokrasiyi hen\u00fcz tam olarak ger\u00e7ekle\u015ftiremese de, Cumhuriyetin bu yolda att\u0131\u011f\u0131 ad\u0131mlar, hayata ge\u00e7irdi\u011fi kurumsal ve k\u00fclt\u00fcrel devrimler \u00e7ok \u00e7ok k\u0131ymetli. Bu adamlar\u0131 atamayan toplumlar\u0131n \u00f6zellikle Afrika ya da Orta Do\u011fu\u2019da \u00e7ekti\u011fi ac\u0131lar\u0131 hala g\u00f6r\u00fcyoruz. A\u00e7l\u0131k, sefalet, hastal\u0131k, sava\u015f ve hatta soyk\u0131r\u0131mlar ya\u015famaya devam ediyorlar.<\/p>

Sanayi Devrimi bir \u00fcretim bi\u00e7imi de\u011fi\u015fimiydi. Feodal ekonomiden, para ve sanayi ekonomisine yani \u2018Kapitalizm<\/a>\u2019e ge\u00e7ilmi\u015fti. Sanayi Devrimi\u2019nden 300 y\u0131l, Cumhuriyet\u2019in kurulu\u015fundan itibaren ise 100 y\u0131l ge\u00e7mi\u015fken \u015fimdi yeniden bir \u00fcretim bi\u00e7imi de\u011fi\u015fimi daha ya\u015f\u0131yoruz. \u2018Sanayi Ekonomisi\u2019 bu defa yerini \u2018Bilgi Ekonomisi\u2019ne b\u0131rak\u0131yor. Kritik soru \u015fu: Bu treni de ka\u00e7\u0131racak m\u0131y\u0131z?<\/p>

Bu yeni tren eskisine de benzemiyor. Adeta b\u00fcy\u00fck h\u0131zla hareket eden bir mermi tren. \u015eundan emin olabilirsiniz ki, g\u00fcndelik kavgalarla birbirimizi yiyerek yaz\u0131l\u0131m, blokchain<\/a>, yapay zeka, robotik, yenilenebilir enerji, genetik, uzay \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, organik tar\u0131m vb alanlarda ilerleyemez ve demokrasimizin eksiklerini gideremezsek, \u2018Bilgi Ekonomisi\u2019 devrimini de \u0131skalar\u0131z. O zaman da bug\u00fcn uzaktan \u015fahit olup \u2018ah vah!\u2019 etti\u011fimiz felaketler, bizim ba\u015f\u0131m\u0131za da gelir. Cumhuriyetimiz 2. Y\u00fczy\u0131l\u0131\u2019nda akl\u0131m\u0131z\u0131 ba\u015f\u0131m\u0131za almam\u0131z dile\u011fiyle\u2026<\/p>

\u0130lginizi \u00e7ekebilir:<\/strong><\/p>