{"id":216560,"date":"2025-03-25T20:13:42","date_gmt":"2025-03-25T20:13:42","guid":{"rendered":"https:\/\/cryptonews.com\/tr\/?page_id=216560\/"},"modified":"2025-03-25T20:13:42","modified_gmt":"2025-03-25T20:13:42","slug":"kriptoda-mev-ne-demek","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/cryptonews.com\/tr\/kripto-para\/kriptoda-mev-ne-demek\/","title":{"rendered":"Kriptoda MEV Ne Demek?"},"content":{"rendered":"

MEV ne demek sorusu \u00f6zellikle blok zincir teknolojisi ve kripto para i\u015flemleriyle ilgilenenler i\u00e7in merak edilen temel konulardan biridir.<\/p>

Maksimum \u00c7\u0131kar\u0131labilir De\u011fer (MEV), blok zincir i\u015flemlerinden k\u00e2r elde etmek i\u00e7in madencilerin ve do\u011frulay\u0131c\u0131lar\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 bir y\u00f6ntemdir. Bu i\u015flemleri belirli bir s\u0131rayla d\u00fczenleyerek ve se\u00e7erek yap\u0131l\u0131r.<\/p>

Do\u011frulay\u0131c\u0131lar bekleyen i\u015flemleri dahil etme, \u00e7\u0131karma ve yeniden s\u0131ralama yetkisine sahiptir. Bu yetkiyi finansal kazan\u00e7 i\u00e7in kullanabilirler. MEV ne demek ve herkes bu f\u0131rsattan yararlanabilir mi?<\/p>

Blok zincir i\u015flemlerinden kar elde etmek i\u00e7in \u00f6zel MEV botlar\u0131 vard\u0131r. Bu botlar, f\u0131rsatlar\u0131 otomatik olarak ara\u015ft\u0131r\u0131r ve kar\u0131 maksimize etmeyi hedefler. Ancak, bu botlar\u0131n kullan\u0131m\u0131 teknik bilgi gerektirir. Bu nedenle MEV’in nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak \u00f6nemlidir.<\/p>

MEV hakk\u0131nda bilgi sahibi olman\u0131n di\u011fer bir \u00f6nemli nedeni olas\u0131 olumsuz etkileridir. Blok i\u00e7indeki i\u015flemlerin manip\u00fclasyonu son kullan\u0131c\u0131lar\u0131n daha y\u00fcksek gas \u00fccretleri \u00f6demesine yol a\u00e7abilir. Bu durum, merkeziyetsiz finans (DeFi) piyasalar\u0131nda adaletsiz ko\u015fullar\u0131n olu\u015fmas\u0131na neden olur.<\/p>

Bug\u00fcn MEV b\u00fcy\u00fck blok zincirlerde \u00f6nemli bir rol oynuyor. \u00d6zellikle Ethereum’un DeFi ve Web3’teki g\u00fc\u00e7l\u00fc konumundan kaynaklan\u0131yor. MEV ba\u015flang\u0131\u00e7ta “Madenci \u00c7\u0131kar\u0131labilir De\u011fer” (Miner Extractable Value) olarak adland\u0131r\u0131l\u0131yordu.<\/p>

Madencilerin i\u015flemleri s\u0131ralama yetkisini ifade ediyordu. Ethereum, i\u015f kan\u0131t\u0131 (PoW) sisteminden hisse kan\u0131t\u0131 (PoS) sistemine ge\u00e7ti. Bu de\u011fi\u015fimle “Maksimum \u00c7\u0131kar\u0131labilir De\u011fer” terimi g\u00fcncellendi. B\u00f6ylece, PoS zincirlerinde do\u011frulay\u0131c\u0131lar\u0131n rol\u00fc daha iyi yans\u0131t\u0131ld\u0131.<\/p>

Finansal terminolojide s\u0131k\u00e7a duydu\u011fumuz mev ne demek? Cevab\u0131n\u0131 hemen \u00f6\u011frenin ve ke\u015ffetmeye ba\u015flay\u0131n.<\/p>

MEV Nas\u0131l \u00c7al\u0131\u015f\u0131r?<\/strong><\/h2>

<\/span><\/p>

Maksimum \u00c7\u0131kar\u0131labilir De\u011fer (MEV),<\/a> blok zincirinin merkeziyetsiz yap\u0131s\u0131 sayesinde olu\u015fur. Do\u011frulay\u0131c\u0131lar i\u015flem s\u0131ralamas\u0131n\u0131 kontrol edebilir.<\/p>

Blok zincirdeki t\u00fcm i\u015flemler, ilk olarak “mempool” ad\u0131 verilen ve herkese a\u00e7\u0131k olan bir alana d\u00fc\u015fer. Bu alan do\u011frulay\u0131c\u0131lar ve madenciler i\u00e7in yeni bloklar eklenmeyi bekleyen bir bekleme odas\u0131d\u0131r.<\/p>

Do\u011frulay\u0131c\u0131lar bu odada kimin \u00f6nce ge\u00e7ece\u011fine karar veren kap\u0131 g\u00f6revlileri rol\u00fcndedir. Teorik olarak do\u011frulay\u0131c\u0131lar\u0131n en y\u00fcksek gas \u00fccretini teklif eden i\u015flemleri \u00f6nceliklendirmesi beklenir. Bu durum \u00e7o\u011fu zaman da ger\u00e7ekle\u015fir.<\/p>

Mempool herkesin g\u00f6rebilece\u011fi bir aland\u0131r. Ba\u011f\u0131ms\u0131z a\u011f kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131 olan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n arbitraj ve di\u011fer MEV f\u0131rsatlar\u0131n\u0131 bulmak i\u00e7in geli\u015fmi\u015f botlar kullanmalar\u0131na olanak tan\u0131r.<\/p>

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar baz\u0131 i\u015flemleri \u00f6ncelikle bir sonraki blokta ve belirli bloklarda i\u015flemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. DeFi’deki<\/a> arbitraj f\u0131rsatlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan i\u015flem s\u0131ralamas\u0131 kritik \u00f6neme sahiptir. Bu durum token fiyatlar\u0131n\u0131 etkileyebilir.<\/p>

Fiyat kaymalar\u0131 ve tasfiyeler de ortaya \u00e7\u0131kabilir. MEV stratejilerine daha sonra de\u011finece\u011fiz. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, baz\u0131 i\u015flemleri do\u011frulay\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan \u00f6nceliklendirilip g\u00f6z ard\u0131 edilerek finansal kazan\u00e7 sa\u011flar.<\/p>

MEV f\u0131rsatlar\u0131n\u0131 bulunca do\u011frulay\u0131c\u0131lara y\u00fcksek gas \u00fccretleri<\/a> \u00f6deyerek i\u015flemlerini \u00f6ncelikli hale getirir. Bu \u00fccretler do\u011frulay\u0131c\u0131lar i\u00e7in bir te\u015fvik olarak i\u015flev g\u00f6r\u00fcr ve onlar\u0131n MEV gelirlerine katk\u0131da bulunur.<\/p>

Ara s\u0131ra ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar do\u011frudan do\u011frulay\u0131c\u0131larla i\u015fbirli\u011fi yaparak MEV’den kazan\u00e7 sa\u011flayabilir. Sonu\u00e7 olarak, do\u011frulay\u0131c\u0131lar bir sonraki blokta hangi i\u015flemlerin \u00f6ncelikli olaca\u011f\u0131na karar verir. \u0130\u015flemlerden elde edilen maksimum kazan\u00e7 genellikle ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara gider.<\/p>

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, geli\u015fmi\u015f algoritmalar kullanarak bu kazan\u00e7lar\u0131 elde eder ve do\u011frulay\u0131c\u0131larla karlar\u0131n\u0131 payla\u015f\u0131r.<\/p>

MEV, ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 eri\u015fimi kullanarak kazan\u00e7 sa\u011flamak a\u00e7\u0131s\u0131ndan i\u00e7eriden bilgiye dayal\u0131 ticarete benzer. Ancak blok zincir ortam\u0131nda bu yasal olmayan bir faaliyet olarak kabul edilmez.<\/p>

Arbitraj Nedir?<\/strong><\/h3>

Profesyonel yat\u0131r\u0131mc\u0131lar, MEV (Maksimum \u00c7\u0131kar\u0131labilir De\u011fer) \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131n\u0131 genellikle arbitraj f\u0131rsatlar\u0131 i\u00e7in kullan\u0131r.<\/p>

Arbitraj,<\/a> farkl\u0131 piyasalardaki fiyat farklar\u0131ndan kar elde etme yoludur. \u00d6rne\u011fin, Bitcoin’in A borsas\u0131nda 100.000 dolar, B borsas\u0131nda 100.500 dolar oldu\u011funu varsayal\u0131m.<\/p>

A borsas\u0131ndan daha ucuz Bitcoin<\/a> al\u0131p, B borsas\u0131nda daha pahal\u0131ya satabilirsiniz. Bu i\u015flemle an\u0131nda 500 dolar kazan\u0131rs\u0131n\u0131z.<\/p>

Yat\u0131r\u0131mc\u0131lar, DeFi (Merkeziyetsiz Finans) alan\u0131nda Uniswap gibi merkeziyetsiz borsalarda fiyat farklar\u0131n\u0131 inceler. Bu fiyat farklar\u0131 yukar\u0131daki \u00f6rnekteki kadar b\u00fcy\u00fck de\u011fildir. Ama y\u00fcksek hacimli i\u015flemlerle \u00f6nemli kazan\u00e7lar sa\u011flamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>

Yak\u0131nda, DeFi’de MEV’yi daha iyi anlayaca\u011f\u0131z. Arbitraj ve di\u011fer stratejileri inceleyece\u011fiz. MEV ne demek detayland\u0131raca\u011f\u0131z.<\/p>

MEV ve Normal \u0130\u015flemler Aras\u0131ndaki Fark<\/strong><\/h3>

MEV i\u015flemleri ve normal i\u015flemler teknik olarak ayn\u0131d\u0131r. Ancak, piyasaya etkileri ve belirli akt\u00f6rlere sa\u011flad\u0131klar\u0131 finansal kazan\u00e7lar a\u00e7\u0131s\u0131ndan farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterir.<\/p>

Normal i\u015flemler gas \u00fccretlerine dayal\u0131 standart bir s\u00fcre\u00e7 izler. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, MEV i\u015flemleri, i\u015flemlerin s\u0131ralamas\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirerek do\u011frulay\u0131c\u0131lara ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara ek kazan\u00e7 sa\u011flar.<\/p>

\u0130\u015fte MEV i\u015flemlerinin normal i\u015flemlerden fark\u0131:<\/p>

<\/p>

\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
<\/td>\nD\u00fczenli \u0130\u015flemler<\/b><\/td>\nMEV<\/b><\/td>\n<\/tr>\n
Onlar neler?<\/b><\/td>\nBlok zincir \u00fczerinde i\u015flenen normal i\u015flemler.<\/span><\/td>\nEk kar elde etmek i\u00e7in stratejik olarak d\u00fczenlenmi\u015f i\u015flemler.<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
Nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015f\u0131r?<\/b><\/td>\nKullan\u0131c\u0131lar i\u015flemleri g\u00f6nderir ve ard\u0131ndan do\u011frulay\u0131c\u0131lar bunlar\u0131 gas \u00fccretlerine g\u00f6re i\u015fler.<\/span><\/td>\nAra\u015ft\u0131rmac\u0131lar, MEV f\u0131rsatlar\u0131 i\u00e7in mempool\u2019u tarar. Sonra, i\u015flemlerinin ilk se\u00e7ilmesi i\u00e7in y\u00fcksek gas \u00fccretleri \u00f6derler.<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
Kimler yararlan\u0131r?<\/b><\/td>\nKullan\u0131c\u0131lar ve do\u011frulay\u0131c\u0131lar.<\/span><\/td>\nAray\u0131c\u0131lar ve do\u011frulay\u0131c\u0131lar.<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
Kar mekanizmas\u0131<\/b><\/td>\nDo\u011frulay\u0131c\u0131lar, kullan\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan \u00f6denen gas \u00fccretlerinden blok \u00f6d\u00fclleri ve bah\u015fi\u015fler kazan\u0131rlar.<\/span><\/td>\nMEV stratejileri, DeFi\u2019deki arbitraj ve di\u011fer f\u0131rsatlarla kar sa\u011flar.<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
\u0130\u015flem emri<\/b><\/td>\nGaz fiyat\u0131na ve teslim zaman\u0131na g\u00f6re belirlenir.<\/span><\/td>\nKar\u0131 maksimize etmek i\u00e7in do\u011frulay\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan manip\u00fcle edilebilir.<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
\u00d6rnekler<\/b><\/td>\nToken takas\u0131, bir arkada\u015f\u0131n\u0131za ETH g\u00f6nderme, c\u00fczdanlar aras\u0131nda token ta\u015f\u0131ma.<\/span><\/td>\nArbitraj, \u00f6nden ko\u015fma, sandvi\u00e7 ataklar.<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
Kullan\u0131c\u0131lar \u00dczerindeki Etki<\/b><\/td>\n\u0130\u015flemler \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirdir ve \u00fccretlere dayal\u0131 olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilir.<\/span><\/td>\n\u0130\u015flem maliyetlerini art\u0131rabilir ve normal kullan\u0131c\u0131lar i\u00e7in zay\u0131f bir y\u00fcr\u00fctme performans\u0131na neden olabilir.<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

<\/p><\/div>

S\u0131radan kullan\u0131c\u0131lar daha az \u015feffaf ve adil bir blok zincirde i\u015flem yap\u0131nca olumsuz etkilenebilir. Bu durum da merkeziyetsizlik ilkeleriyle \u00e7eli\u015fir.<\/p>

Temelde kullan\u0131c\u0131lar, MEV nedeniyle g\u00f6r\u00fcnmeyen bir vergi \u00f6demi\u015f olur. Yine de MEV \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131 merkeziyetsizli\u011fin bir sonucu olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir.<\/p>

Piyasalar\u0131n bunu kontrol etmeyi \u00f6\u011frenmesi ve yeni ko\u015fullara uyum sa\u011flamas\u0131 gerekir.<\/p>

Yayg\u0131n MEV Stratejileri<\/strong><\/h2>

<\/span><\/p>

MEV (Maksimum \u00c7\u0131kar\u0131labilir De\u011fer) elde etmek i\u00e7in kullan\u0131lan ba\u015fl\u0131ca stratejilere a\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6rnekler g\u00f6z atabilirsiniz.<\/p>

Arbitraj<\/strong><\/h3>

Arbitraj, ayn\u0131 tokenin farkl\u0131 merkeziyetsiz borsalarda (DEX)<\/a> fiyat farklar\u0131n\u0131 bulmakt\u0131r. Bu farkl\u0131l\u0131klardan yararlanma s\u00fcrecidir. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bu fiyat bo\u015fluklar\u0131ndan y\u00fcksek frekansl\u0131 i\u015flemlerle kar sa\u011flar.<\/p>

\u00d6rne\u011fin, bir tokenin Uniswap’taki fiyat\u0131 Balancer ve SushiSwap’tan daha d\u00fc\u015f\u00fckse, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar \u00f6zel botlar kullan\u0131r. Bu botlarla Uniswap’tan token al\u0131p, di\u011fer DEX’lerde satarak kar ederler.<\/p>

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ayn\u0131 DEX’teki farkl\u0131 likidite havuzlar\u0131n\u0131n fiyat farklar\u0131n\u0131 kullanabilir. Mesela, Uniswap’ta bulunan on binlerce havuzdan bir\u00e7o\u011fu ayn\u0131 ETH tokenini i\u00e7erir.<\/p>

Fiyat farklar\u0131 genellikle sadece birka\u00e7 saniye milisaniye s\u00fcresince mevcut olabilir. Ancak, bu k\u0131sa s\u00fcreler otomatik botlar\u0131n bu f\u0131rsatlar\u0131 tespit edip de\u011ferlendirmesi i\u00e7in yeterlidir.<\/p>

\u00d6nden Ko\u015fma <\/b><\/h3>

Bu strateji kapsam\u0131nda \u00f6zel botlar mempool’daki b\u00fcy\u00fck i\u015flemleri ve potansiyel olarak karl\u0131 i\u015flemleri tarar. Benzer i\u015flemlerini daha y\u00fcksek gas \u00fccreti \u00f6deyerek blokta \u00f6ncelikli olarak i\u015flemeye sokmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>

\u00d6rne\u011fin, bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Uniswap’ta b\u00fcy\u00fck bir meme coin<\/a> al\u0131m emri fark eder. Bu durumda, ara\u015ft\u0131rmac\u0131 ilk emirden \u00f6nce ayn\u0131 tokeni sat\u0131n al\u0131r.<\/p>

Talep art\u0131\u015f\u0131 sonucu slippage ya\u015fand\u0131\u011f\u0131nda daha y\u00fcksek fiyattan sat\u0131\u015f yaparak kar elde eder. \u00d6nden ko\u015fma (front-running),<\/span> genellikle etik d\u0131\u015f\u0131 kabul edilir ve geleneksel finans piyasalar\u0131nda tamamen yasakt\u0131r.<\/p>

Blok zincirde bu stratejiyi s\u0131n\u0131rland\u0131rmak \u015fu anda m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir ve MEV \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131 i\u00e7in pop\u00fcler bir y\u00f6ntemdir. Bu strateji \u00f6zellikle d\u00fc\u015f\u00fck likiditeli yeni tokenler i\u00e7in pop\u00fclerdir.<\/p>

\u00c7\u00fcnk\u00fc tek bir b\u00fcy\u00fck i\u015flem fiyat kaymalar\u0131na neden olabilir. Hatta baz\u0131 botlar ba\u015fka \u00f6nden ko\u015fma (front-running) <\/span>yapan botlar\u0131 \u00f6ne ge\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>

Sandvi\u00e7 Sald\u0131r\u0131lar\u0131<\/strong><\/h3>

\u00d6nden ko\u015fma (front-running) ve arka ko\u015funun (back-running) bir kombinasyonu olan bu etik d\u0131\u015f\u0131 strateji b\u00fcy\u00fck i\u015flemleri hedef alarak onlar\u0131 s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131r. <\/span>\u00d6rne\u011fin, sandvi\u00e7 botu Uniswap’ta b\u00fcy\u00fck bir meme coin al\u0131m emrini tespit eder.<\/p>

Bot, bu emirden hemen \u00f6nce tokeni sat\u0131n al\u0131r. (front-running) Slippage<\/a> sonucu fiyat art\u0131\u015f\u0131ndan sonra tokeni daha y\u00fcksek fiyattan satar. (back-running)<\/p>

Bu yakla\u015f\u0131m \u00fc\u00e7 ad\u0131mdan olu\u015fur.<\/p>

    \n
  1. \n

    Ara\u015ft\u0131rmac\u0131, bekleyen b\u00fcy\u00fck emirden hemen \u00f6nce bir al\u0131m emri vererek token fiyat\u0131n\u0131 slippage yoluyla y\u00fckseltir.<\/p>\n<\/li>\n

  2. \n

    Ma\u011fdur kullan\u0131c\u0131 fark\u0131nda olmadan y\u00fckselmi\u015f fiyatla token al\u0131r.<\/p>\n<\/li>\n

  3. \n

    Ara\u015ft\u0131rmac\u0131, y\u00fckselen fiyatla tokeni DEX \u00fczerinde satarak fiyat fark\u0131ndan kar sa\u011flar.<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>

    \"MEV<\/p>

    Bu senaryoda ara\u015ft\u0131rmac\u0131 (searcher) ve ma\u011fdur kullan\u0131c\u0131 ayn\u0131 tokeni sat\u0131n al\u0131yor. Ancak, MEV botu d\u00fc\u015f\u00fck bir fiyattan al\u0131m yapar. Bu durumda ma\u011fdur, kullan\u0131c\u0131 tokeni daha y\u00fcksek bir fiyattan almak zorunda kal\u0131yor.<\/p>

    2023’te bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131, sandvi\u00e7 sald\u0131r\u0131lar\u0131 yapan MEV botlar\u0131yla<\/a> bir g\u00fcnde 1 milyon dolardan fazla kazand\u0131. Bu ki\u015finin Ethereum adresi o g\u00fcn harcanan toplam gas \u00fccretlerinin %7’sinden sorumluydu.<\/p>

    Ara\u015ft\u0131rmac\u0131, stratejilerini geli\u015ftirerek 2024 y\u0131l\u0131nda da aktif olmaya devam etti. MEV sadece Ethereum ile s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir.<\/p>

    Ge\u00e7en y\u0131l, “arsc” adl\u0131 pop\u00fcler bir MEV botu, Solana kullan\u0131c\u0131lar\u0131na sald\u0131r\u0131lar d\u00fczenledi. Bu sald\u0131r\u0131larla iki ayda yakla\u015f\u0131k 30 milyon dolar kazand\u0131.<\/p>

    Likidasyon Avc\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/h3>

    Aave<\/a> ve Compound<\/a> gibi DeFi bor\u00e7 verme platformlar\u0131 kullan\u0131c\u0131lar\u0131n kredi almak i\u00e7in kripto teminat yat\u0131rmas\u0131n\u0131 ister.<\/p>

    E\u011fer bor\u00e7 geri \u00f6denmezse ve teminat belirli bir e\u015fi\u011fin alt\u0131na d\u00fc\u015ferse, bu teminat likide edilir. Bu protokoller tasfiye i\u015flemini ger\u00e7ekle\u015ftirenlere bir tasfiye \u00fccreti \u00f6nerir.<\/p>

    Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bu bor\u00e7 verme protokollerini ve bellek havuzu <\/span>(mempool) <\/span> verilerini analiz etmek i\u00e7in MEV botlar\u0131n\u0131 kullan\u0131r. Likidasyona u\u011frayabilecek bor\u00e7lular\u0131 tespit eder.<\/p>

    Ama\u00e7 \u00f6ncelikle tasfiye i\u015flemi yapmakt\u0131r. Bunun ard\u0131ndan \u00f6nden ko\u015fma (front-running) <\/span>gibi teknikler kullanarak tasfiye \u00fccretini toplamakt\u0131r.<\/p>

    Farkl\u0131 Blok Zincir A\u011flar\u0131nda MEV<\/strong><\/h2>

    <\/span><\/p>

    MEV (Maksimal \u00c7\u0131kar\u0131labilir De\u011fer) stratejileri, merkeziyetsiz uygulamalar (dApps)<\/a> i\u00e7in f\u0131rsatlar sunar.<\/p>

    Zira bu stratejiler, al\u0131m sat\u0131m ve kredi verme i\u015flemlerinde k\u00e2rl\u0131 olabilir ve ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fme yetene\u011fi olan blok zincirlerde daha etkilidir. Bu y\u00fczden, Ethereum, Solana ve BNB Chain gibi aktif blok zincir a\u011flar\u0131 aray\u0131c\u0131lar i\u00e7in \u00f6ncelikli hedefdir.<\/p>

    Ethereum ve MEV<\/strong><\/h3>

    Ethereum,<\/a> dApp dostu yap\u0131da en b\u00fcy\u00fck blok zincir a\u011f\u0131d\u0131r. DeFi’deki toplam kilitli de\u011ferin (TVL) yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131 bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Bu durum a\u011fdaki MEV etkinli\u011finin neden bu kadar yo\u011fun oldu\u011funu g\u00f6sterir.<\/p>

    Ethereum’da MEV \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131, a\u011f\u0131n \u0130\u015f Kan\u0131t\u0131 (Proof of Work – PoW) algoritmas\u0131n\u0131 kullanmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ilk d\u00f6nemlerde ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu d\u00f6nemde aray\u0131c\u0131lar, madencileri bir sonraki blo\u011fa dahil etmek i\u00e7in daha y\u00fcksek gaz \u00fccretleri \u00f6demeye te\u015fvik etti.<\/p>

    “The Merge” g\u00fcncellemesinden \u00f6nce, Ethereum Hisse Kan\u0131t\u0131’na (PoS)<\/a> ge\u00e7ti. Bu ge\u00e7i\u015fle, blok zincirinden \u00e7\u0131kar\u0131lan toplam MEV miktar\u0131 675 milyon dolar\u0131 a\u015ft\u0131. Bu b\u00fcy\u00fck miktar, Ethereum a\u011f\u0131n\u0131n ne kadar cazip bir hedef oldu\u011funu bir kez daha ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>

    \"Ethereum<\/p>

    Toplamda aray\u0131c\u0131lar MEV stratejileri i\u00e7in madencilere 240 milyon dolardan fazla \u00f6deme yapm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu g\u00f6revi madenciler yerine do\u011frulay\u0131c\u0131lar y\u00fcr\u00fct\u00fcr.<\/p>

    Ethereum, MEV botlar\u0131n\u0131n etkisini azaltmak i\u00e7in organize bir \u00e7aba g\u00f6steren ilk a\u011f oldu. Flashbots ad\u0131nda bir ara\u015ft\u0131rma ve geli\u015ftirme organizasyonu kuruldu. Bu organizasyon normal kullan\u0131c\u0131lar \u00fczerindeki olumsuz etkileri azaltmay\u0131 hedefliyor.<\/p>

    Ethereum i\u00e7in MEV faaliyetleri b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. MEV ne demek sorusu bu faaliyetlerin etkisini daha iyi anlamak i\u00e7in s\u0131k\u00e7a sorulmaktad\u0131r.<\/p>

    A\u011f zaten y\u00fcksek i\u015flem \u00fccretleri ve yo\u011funlukla m\u00fccadele etmekte ve MEV bu sorunlar\u0131 daha da a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131rabilmektedir.<\/p>

    Flashbots, MEV’nin olumsuz etkilerini azaltmak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. MEV-Geth<\/a> ve MEV-Relay<\/a> \u00e7\u00f6z\u00fcmleri ile i\u015flemleri zincir d\u0131\u015f\u0131na ta\u015f\u0131yor. B\u00f6ylece mempool \u00fczerindeki y\u00fck\u00fc azaltmay\u0131 hedefliyor.<\/p>

    Ethereum, PoS sistemine ge\u00e7ti. Bu ge\u00e7i\u015fle birlikte, Flashbots, \u00f6nerici-in\u015fa edici ayr\u0131m\u0131 (PBS) prensibini uygulayan MEV-Boost’u geli\u015ftirdi. B\u00f6ylece MEV-Geth’in yerini alm\u0131\u015f oldu.<\/p>

    PBS sayesinde do\u011frulay\u0131c\u0131lar blok in\u015fa s\u00fcrecini d\u0131\u015far\u0131dan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraflara devredebilir ve blok alan\u0131n\u0131 satabilirler. Bu y\u00f6ntem, stake’in merkezile\u015fmesini \u00f6nler ve MEV’nin olumsuz etkilerini azalt\u0131r.<\/p>

    Blok olu\u015fturma s\u00fcreci aray\u0131c\u0131lar, in\u015fa ediciler ve y\u00f6nlendiriciler olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 ayr\u0131 akt\u00f6r\u00fcn ortak \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fir.<\/p>

    The Merge sonras\u0131 d\u00f6nemde toplamda 526.000’den fazla ETH \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu miktar bug\u00fcnk\u00fc fiyatlarla yakla\u015f\u0131k 1 milyar dolara denk gelmektedir.<\/p>

    \"Blok<\/p>

    Merkeziyetsiz borsalarda (DEX) yap\u0131lan t\u00fcm MEV arbitraj i\u015flemlerinin %93’\u00fc Uniswap’ta ger\u00e7ekle\u015fiyor. Bu i\u015flemlerin \u00e7o\u011fu WETH \u00fczerinden yap\u0131l\u0131yor.<\/p>

    \"MEV<\/p>

    Di\u011fer Zincirlerde MEV<\/strong><\/h3>

    MEV\u2019in di\u011fer a\u011flarda da faaliyetleri olduk\u00e7a yo\u011fundur. \u00d6zellikle i\u015flem hacmi ve aktif kullan\u0131c\u0131 adresi say\u0131s\u0131 bak\u0131m\u0131ndan lider konumda olan Solana’da bu durum g\u00f6ze \u00e7arpmaktad\u0131r.<\/p>

    2025’in ba\u015flar\u0131nda meme coin ekosistemi, Solana’n\u0131n DeFi pazar\u0131ndaki pay\u0131n\u0131 %10’un \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131kard\u0131 ve yeni bir rekor olarak kaydedildi.<\/p>

    \u0130lgin\u00e7 bir \u015fekilde Solana’n\u0131n tasar\u0131m\u0131, MEV’nin olumsuz etkilerini azaltacak \u015fekilde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu y\u00fcksek performansl\u0131 zincirde bir mempool bulunmamaktad\u0131r.<\/p>

    Bunun yerine blok \u00fcreticileri \u00f6nceden atanmakta, bu da do\u011frulay\u0131c\u0131lar\u0131n i\u015flem s\u0131ralar\u0131n\u0131 manip\u00fcle etmesini zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>

    Ethereum’un aksine i\u015flemleri tek tek i\u015flemek yerine, Solana<\/a> birden fazla i\u015flemi ayn\u0131 anda i\u015fleyebilir. Bu da front-running gibi MEV stratejilerini uygulamay\u0131 zorla\u015ft\u0131r\u0131r.<\/p>

    Son olarak, Solana’n\u0131n tarih kan\u0131t\u0131 (PoH) \u00f6zelli\u011fi, i\u015flemlerin s\u0131ralamas\u0131n\u0131 k\u00e2rl\u0131 olacak \u015fekilde yeniden d\u00fczenlemeyi zorla\u015ft\u0131r\u0131r.<\/p>

    Yine de, Solana’da MEV faaliyetleri devam etmektedir. Hatta \u015fu anda elde edilen MEV k\u00e2rlar\u0131 Ethereum’dan daha fazlad\u0131r.<\/p>

    Solana \u00fczerindeki MEV’nin neredeyse tamam\u0131 Jito adl\u0131 bir protokolle ili\u015fkilidir. Jito, Solana do\u011frulay\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6zel bir versiyonu olan Jito-Solana’y\u0131 sunar.<\/p>

    \u0130stemci arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla aray\u0131c\u0131lar ve t\u00fcccarlar i\u015flemleri paket halinde d\u00fczenleyebilir. Solana aray\u0131c\u0131lar\u0131 bu istemci ile i\u015flem paketlerini ana a\u011fa g\u00f6nderirken do\u011frulay\u0131c\u0131lara b\u00fcy\u00fck bah\u015fi\u015fler \u00f6demektedir.<\/p>

    Ekim 2024’te Solana’da harcanan MEV miktar\u0131 Ethereum’u ge\u00e7ti. Bu tarihten sonra Solana MEV alan\u0131nda \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>

    Ocak 2025’te, Solana aray\u0131c\u0131lar\u0131 ve t\u00fcccarlar, do\u011frulay\u0131c\u0131lara rekor d\u00fczeyde 108.6 milyon dolar bah\u015fi\u015f vermi\u015ftir.<\/p>

    \"<\/p>

    Jito’nun MEV hizmetleri \u00f6zellikle arbitraj stratejileri i\u00e7in kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bu i\u015flemlerde SOL ve USDC en k\u00e2rl\u0131 tokenler olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kar.<\/p>

    \"MEV<\/p>

    BNB Chain de MEV a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir a\u011f olmas\u0131na ra\u011fmen, Ethereum ve Solana kadar yo\u011fun de\u011fildir. Bu a\u011fda, Puissain, TxBoost ve BloxRoutes gibi \u00e7e\u015fitli b\u00fcy\u00fck MEV hizmet sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131 do\u011frulay\u0131c\u0131larla do\u011frudan i\u015f birli\u011fi yapm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>

    \u015eubat 2025’te yap\u0131lan BNB Chain DAO oylamas\u0131na g\u00f6re zararl\u0131 MEV’yi azaltma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 devam ediyor. Bu y\u00fczden faaliyetlerin azalmas\u0131 bekleniyor.<\/p>

    2025’te zararl\u0131 MEV’yi \u00f6nlemek i\u00e7in a\u011f\u0131n mempool yap\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftiren yeni bir \u00f6neri sunulmas\u0131 planlan\u0131yor.<\/p>

    MEV\u2019nin Etkileri<\/strong><\/h2>

    <\/span><\/p>

    MEV (Maksimal \u00c7\u0131kar\u0131labilir De\u011fer), blok zincir ekosistemleri \u00fczerinde olumlu ve olumsuz etkileri olan karma\u015f\u0131k bir konudur.<\/p>

    Olumlu Etkiler<\/strong><\/h3>

    Olumlu taraf\u0131yla MEV, DeFi (Merkeziyetsiz Finans) sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn daha verimli hale gelmesine yard\u0131mc\u0131 oluyor.<\/p>

    DEX’ler ve s\u00fcrekli i\u015flem platformlar\u0131 arbitraj sayesinde adil fiyatlar sunar. Bu fiyatlar t\u00fcm piyasadaki talebi yans\u0131t\u0131r.<\/p>

    DEX’ler merkeziyetsiz havuzlara dayand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in piyasa oynakl\u0131\u011f\u0131na daha yava\u015f tepki verebilir. Bu da ge\u00e7ici fiyat bo\u015fluklar\u0131 olu\u015fturur.<\/p>

    Arbitraj t\u00fcccarlar\u0131 bu bo\u015fluklar\u0131 kapat\u0131r ve DeFi ekosistemini daha sa\u011flam hale getirir. MEV kaynakl\u0131 tasfiyeler, DeFi bor\u00e7 verenlerine alacaklar\u0131n\u0131 geri alma imkan\u0131 sunar. Bu, bor\u00e7 alanlar\u0131n teminatlar\u0131 gerekli oranlar\u0131n alt\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde ger\u00e7ekle\u015fir.<\/p>

    Zaman\u0131nda yap\u0131lan tasfiyeler stablecoin<\/a> sabitlerinin korunmas\u0131na da yard\u0131mc\u0131 olur. MEV savunucular\u0131 bu uygulaman\u0131n blokzincir g\u00fcvenli\u011fini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler.<\/p>

    Do\u011frulay\u0131c\u0131lar\u0131 blok<\/a> \u00fcretimi i\u00e7in rekabete te\u015fvik etti\u011fini belirtir. Bu durum daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir a\u011f olu\u015fumuna katk\u0131 sa\u011flar.<\/p>

    MEV, arbitraj, tasfiye gibi n\u00f6tr s\u00fcre\u00e7lerde kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda do\u011frulay\u0131c\u0131lar ve a\u011f kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131 i\u00e7in \u00f6nemli bir ekonomik te\u015fvik kayna\u011f\u0131d\u0131r. 2025\u2019in ba\u015f\u0131nda, Solana do\u011frulay\u0131c\u0131lar\u0131 MEV kaynakl\u0131 \u00fccretlerden b\u00fcy\u00fck kazan\u00e7lar elde etti.<\/p>

    Olumsuz Etkiler<\/strong><\/h3>

    MEV, DeFi alan\u0131n\u0131 daha verimli k\u0131lar. Ama bu, sofistike botlar\u0131n s\u0131radan kullan\u0131c\u0131lar \u00fczerinden kazan\u00e7 sa\u011flamas\u0131na yol a\u00e7ar.<\/p>

    \u00d6nceleme (front-running) ve sandvi\u00e7 sald\u0131r\u0131lar\u0131 (sandwich attacks) s\u0131k\u00e7a kullan\u0131l\u0131r. Bu y\u00f6ntemler adil olmayan piyasa ko\u015fullar\u0131 yarat\u0131r.<\/p>

    \u00d6zellikle yeni ba\u015flayanlar bu sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 savunmas\u0131zd\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc blok zincir i\u015flemlerini tam olarak anlamam\u0131\u015f olabilirler.<\/p>

    Adaletsizlik Web3 uygulamalar\u0131n\u0131 benimsemeyi yava\u015flatabilir. Kullan\u0131c\u0131lar da bu y\u00fczden \u00e7ekimser kalabilir.<\/p>

    EigenPhi<\/a> verilerine g\u00f6re, Mart 2025\u2019te 101 akt\u00f6r, 33.000\u2019den fazla kurbanla sandvi\u00e7 sald\u0131r\u0131lar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Bu sald\u0131r\u0131lar, Ethereum \u00fczerindeki DEX’lerdeki i\u015flem hacminde g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr bir paya sahiptir.<\/p>

    Yaz\u0131n\u0131n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada haftal\u0131k yakla\u015f\u0131k 1 milyar dolarl\u0131k i\u015flem hacmi bu sald\u0131r\u0131lara ba\u011fl\u0131yd\u0131. K\u00f6t\u00fc niyetli akt\u00f6rler piyasa g\u00fcvenini zedelemeye devam ederse, MEV Ethereum i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir tehdit olur.<\/p>

    \"MEV<\/p>

    MEV y\u00fcz\u00fcnden s\u0131radan kullan\u0131c\u0131lar gizli bir vergi \u00f6der. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6nceleme ve benzeri y\u00f6ntemler i\u015flem \u00fccretlerini yapay olarak art\u0131r\u0131r.<\/p>

    Ayn\u0131 zamanda MEV, ana a\u011flarda t\u0131kan\u0131kl\u0131\u011fa yol a\u00e7arak kullan\u0131c\u0131 deneyimini olumsuz etkileyebilir.<\/p>

    Ethereum, mimarisini tamamen de\u011fi\u015ftirmese de MEV\u2019yi azaltabilir. Sandvi\u00e7 sald\u0131r\u0131lar\u0131 ve di\u011fer zararl\u0131 MEV uygulamalar\u0131 i\u00e7in \u00e7\u00f6z\u00fcmler geli\u015ftirebilir.<\/p>

    \u00d6zetlemek gerekirse, MEV\u2019in art\u0131lar\u0131 ve eksileri \u015funlard\u0131r.<\/p>

    <\/p>

    \n

    Art\u0131lar\u0131<\/strong><\/p>\n

    <\/p>

    \n